SHEIKH MUHAMMAD ARSYAD AL-BANJARI, KETOKOHAN DAN SUMBANGANNYA - Zarkasyi, Maimunah (Jurnal Pengajian Melayu (JOMAS), 2020)
Sheikh Muhammad Arsyad al-Banjari yang hidup tahun (1122-1227 H/1710-1812 M) adalah seorang tokoh ulama fiqh mazhab Shafi’i di Asia. Beliau turut dikenali sebagai ahli dalam bidang tauhid dan tasawuf. Ketokohannya diakui dan dicatatkan dalam jaringan ulama dari Timur Tengah dan Asia yang sangat berjasa dalam proses Islamisasi di Pulau Kalimantan Selatan. Selama tiga puluh tahun, beliau belajar pelbagai ilmu di Haramayn dengan prestasi cemerlang. Dalam bidang fiqh Shafi’iyah beliau diangkat sebagai ‘Syeikh al-Islam’ di Masjid al-Haram, yang membolehkan beliau mengajar ilmu agama terutama dalam bidang fiqh Shafi’iyah. Di Madinah beliau mendapat ijazah (sijil) dan bergelar ‘Khalifah’yang melayakkan beliau mengajar ilmu tarikat dan ilmu tasawuf. Ulama yang menguasai berbagai-bagai bidang ilmu ini telah mencurahkan pelbagai sumbangan kepada masyarakat. Semenjak tahun 1772 M di Kalimantan Selatan beliau telah berdakwah bi al-Hal dengan menubuhkan institusi pendidikan bagi melahirkan kader ulama. Kemudian beliau menjadi penasihat Kerajaan Banjar dalam bidang keagamaan, sehingga dapat menubuhkan Mahkamah Syar’iyah, suatu jawatan keagamaan yang pertama kali diwujudkan dalam Kerajaan Banjar. Dalam bidang keagamaan beliau berjuang merubah kebodohan masyarakat Islam menjadi Muslim yang taat. Beliau menyelamatkan akidah masyarakat Islam daripada kepercayaan dan aliran yang menyimpang, seperti kehidupan keagamaan yang dipengaruhi oleh ajaran tasawuf berfahaman Wahdah al-Wujud yang menyeleweng. Dakwah dalam bi al-Kitab beliau menghasilkan karya-karya sehingga mencecah tiga puluh lima buah karya dalam pelbagai bidang keilmuan. Perjuangan al-Banjari diteruskan oleh pewaris keturunannya yang tersebar di negara Melayu atau negara Asia Tenggara. Ulama besar yang telah mencurahkan pelbagai sumbangan kepada masyarakat ini telah mendapat penghargaan daripada para tokoh ulama dan ilmuwan. Peranan Muhammad Arsyad al-Banjari telah disejajarkan sebagai tokoh ulama di dunia Melayu dan beliau sepatutnya digelar sebagai tokoh Mujaddid di tanah air. Peranannya dalam menubuhkan Mahkamah Syar’iyah dalam kerajaan Banjar telah berjaya memurnikan masalah aqidah dalam masyarakatnya, yang sewajarnya melayakkan beliau menyandang gelaran Mujtahid. Kata kunci: al-Banjari, Sabil al-Muhtadin, Shafi'iyyah, Wahdah al- Wujud dan Kerajaan Banjar